انگبین، عسل طبیعی و محصولات زنبور عسل ( ژله رویال و ..) زنبورداری

درباره عسل

عسل طبیعی

ترشح مواد قندی درختان و شهد گل نباتات که توسط زنبور عسل جمع آوری، تغییر یافته و درون سلول های قاب ذخیره می شود را عسل طبیعی می گویند.

چگونگی ترشح شهد گل و تبدیل آن به عسل طبیعی

شهد گل حاوی آب و قند است که نسبت این دو ماده بستگی به نوع گیاه و عوامل محیطی مثل دمای هوا، رطوبت و نوع خاک و .... دارد. در بافت های گیاهی تجمع قند وجود دارد، در برخی شرایط مناسب، بخصوص در جریان رشد گیاه، آب از طریق ریشه بالا آمده و به سوی قسمتهای انتهای گیاه ( مانند اندام گل ها ) میرود، در این هنگام در مسیر خود این قند را حل می کند، بدین ترتیب غدد گیاه وارد عمل می شوند و شیره را ترشح می نمایند.

 

فرآیند تولید عسل طبیعی

برداشت درب‌های مومی اولین مرحله از فرآیند تولید عسل طبیعی است كه شامل برداشتن لایه نازك موم است كه سلولهای مسدس عسل را مسدود می‌سازد. موم درب سلولها را می‌توان با یك چاقوی نوك تیز، باریك و دراز كه با بخار یا برق گرم شده است جدا نمود. اكثر زنبورداران در زنبورداری ها به سرعت با استفاده از دستگاه هایی این لایه موم عسل را كاملاً و یا تا حدودی با استفاده از تیغه، زنجیر یا سیم بریده و یا قطع می‌كنند. مشابه این مرحله هنگام برداشت از شان، عمل انتخاب شان (جدا كردن تكه‌هایی از شان حاوی گرده یا حتی تخم كه بعضی موارد در زمان برداشت باید صورت گرفته باشد)، جارو نمودن زنبورهای عسل و به دنبال آن عبورشان از غربالها انجام می‌گیرد.

 

ترکیبات عسل طبیعی

1- قندها 95 تا 99 درصد ماده خشک عسل طبیعی را تشکیل می‌دهند. بخش اعظم این قندها فروکتوز و گلوکز بوده که آن هم 95-85 درصد کل قندها می‌باشد. به طور کلی فروکتوز فراوانتر از گلوکز است. قندهای ساده مخصوصاً فورکتوز بعلت درصد بالا مهمترین خصوصیت فیزیکی و تغذیه‌ای عسل را فراهم می‌نماید. مقدار اندکی از انواع سایر قندها مثل دی ساکاریدها (ساکارز، مالتوز و ایزومالتوز ) و تعدای از تری ساکاریدها و الگوساکارید در عسل وجود دارند. اگر چه وجود این قندها از لحاظ مقدار دارای اهمیت زیادی نیست، اما وجود آنها می‌تواند اطلاعاتی در خصوص تقلبی یا اصلی بودن منشاء گیاهی آن بین نماید. 

 

خصوصیات فیزیكی عسل طبیعی

انواع مختلف عسل طبیعی از خصوصیات فیزیکی نسبتا مشترکی برخوردارند که آگاهی از آنها می تواند کمک خوبی در تشخیص عسل طبیعی باشد :

1- چسبندگی :

عسل تازه استخراج شده مایع چسبناکی بوده که این ویژگی تماماً ‌به محتویات آن بالاخص میزان آب موجود درآن مرتبط می‌باشد. چسبناکی عسل یک عامل مهم در فرآیند تولید آن است، چرا که روان شدن عسل در هنگام استخراج، زمان تصفیه، تثبیت، صاف کردن، مخلوط نمودن و در شیشه ریختن را کاهش می‌دهد. گرم نمودن عسل که از چسبانکی آن می‌کاهد عاملی است که در فرآیند تولید عسل صنعتی از آن بهره می‌جویند. اما انواع عسل از نظر چسبندگی، با هم متفاوتند.

 

 

تاریخچه عسل طبیعی

تاریخچه استفاده از عسل طبیعی همراه با تاریخ خلقت بوده و تقریباً در هر فرهنگی می توان شواهد بهره گیری از آن را به عنوان یک منبع غذایی و به عنوان نمادی در مذهب،  موسیقی و درمان بیماری و .... یافت. در طول چندین هزار سال، تا اوایل قرن 18، عسل منبع اصلی قند مصرفی محصوب می شد، اما در چند قرن اخیر همزمان با رشد صنعت نیشکر و جغندر قند، استفاده از عسل طبیعی به عنوان تأمین کننده اصلی قند بسیار کاهش یافت. تولید عسل طبیعی نیز در زمان هخامنشیان بسیار رایج بوده است، اما ایران نیز تحت تأثیر دیگر کشورها در چند قرن اخیر منابع قندی خود را از کشت نیشکر و چغندر قند تهیه می نماید.